به هر حال ما عجله نداريم كه يكى از اقوال هفتگانه دانشمندان قديم و جديد را در تعريف زمان بپذيريم و بايد صبر كنيم و چشم به انتظار پيشرفت علم و فلسفه باشيم تا اين مشكل عمده حل شود و زمان فهم بهترى پيدا كند و اما مكان مىشود كه آن را به معناى فضا پذيرفت . هر چند فضا را بفاصله اجرام ، و كهكشانها نپذيريم ، يعنى فضا را به معناى عام آن ، چه فضاى در بر گيرنده كهكشانها و اجرام كهكشانها و چه فاصله بين آنها ، فرض كنيم ، بلى در مورد فضا يك سئوال باقى مىماند ، آيا فضا خلأ صرف است يا چيز ديگر ؟ « 1 » در احاديث وارد از ائمه اهل بيت ( ع ) زمان و مكان از خداوند نفى شده البته روايات نفى زمان كمتر ، و روايات نفى مكان بيشتر است چون اكثر راويان از مردم عادى بوده‌اند و فكر آنان متوجه مكان بوده كه جواب منفى به آنان داده شده خصوصا كه مجسمه بايد بمكانى بودن خداوند قايل باشند ، و بعضى از آيات قرآن اشاره بمكانى بودن خداوند دارد كه ائمه ( ع ) معانى آن آيات را بدور از مكان بيان كرده‌اند . خوانند شيعه مىتواند اين روايات را در جزء سوم بحار الانوار « 2 » علامه مجلسى و اصول كافى جلد اول مطالعه كنند .

--> ( 1 ) - براى معلومات بيشتر رجوع شود به مغز متفكر جهان شيعه ، ص 273 تا 286 كه در مورد زمان و فضا مطالبى ذكر شده است و نيز به فايده شانزدهم اين كتاب رجوع شود . ( 2 ) - طبع جديد . از اول تا آخر آن خصوصا باب آخر آن مخصوص بنفى زمان و مكان است . و نيز رجوع كنيد بجزء دوم صراط الحق .